ATO'DAN 'DERSANELER DOSYASI'

ANKARA TİCARET ODASI (ATO)' NIN 'DERSHANELER DOSYASI' ADINI TAŞIYAN RAPORUNA GÖRE; TÜRKİYE'DE DERSHANE SAYISI SON 20 YIL İÇERİSİNDE 15 KAT ARTARAK 2 BİN 615'E ULAŞTI.

 

DERSHANE SAYISINDA 626 ADET İLE İSTANBUL BAŞI ÇEKİYOR. İSTANBUL'U 275 DERSHANE İLE ANKARA, 154 DERSHANE İLE İZMİR İZLİYOR.

BU ÖĞRETİM YILINDA YAKLAŞIK 735 BİN ÖĞRENCİNİN DERSHANELERE 3 KATRİLYONU AŞKIN BİR MEBLAĞI AKTARMASI BEKLENİYOR.

ATO BAŞKANI AYGÜN: EĞİTİM İŞİNİ ÖZEL OKULLARA, ÖZEL ÜNİVERSİTELERE, ÖZEL DERSANELERE İHALE EDEREK MİLLİ EĞİTİMİ ÖZELLEŞTİRMEYİ BAŞARDIK.

Ankara Ticaret Odası (ATO) eğitim raporunun ikincisi açıklandı.'Dershaneler Dosyası' adını taşıyan rapor, son yıllarda gittikçe artan sayıları ile dershanelerin temel eğitimin önemli bir ögesi haline geldiğini ortaya koydu.

Rapora göre, 1984 yılında ilk kez tanıştığımız ve o yıl 174 adet olan dershanelerin sayısı aradan geçen 20 yılda 15 kat artarak 2 bin 615'e ulaştı. 1993 yılında 297 bin 234 bin olan öğrenci sayısı da 668 bin 673'e çıktı. Bu yıl da geçen yıla göre yüzde 10'luk bir artışla 735 bin öğrencinin kayıt yaptırması bekleniyor.

Dershaneler, eğitim sistemimize girdiği ilk yıllarda, sadece lise son sınıf öğrencilerinin üniversiteye hazırlık için tercih ettikleri kurumlardı. Bugün eğitim hemen her kademesine yönelik dersane hizmeti veriliyor.

Anadolu ve Fen Liselerine giriş sınavı ve Öğrenci Seçme Sınavı hem ilköğretim hem Ortaöğretim öğrencilerine yönelik kurslar açan dershaneler, şimdi de üniversiteye girmesinde aracı oldukları işsiz üniversite mezunları için Kamu Personeli Seçme Sınavı kursları düzenliyor. Raporda ilköğretim çağından iş hayatına atılmaya kadar bir kaç aşamada dershane tedrisatından geçmeden Türkiye'de adam olunmadığına vurgu yapılıyor. Hal böyle olunca da her yıl ailelerin cebinden katrilyonlar ile ifade edilen bir bütçe çıkıyor.

KATRİLYONLUK PASTA

Rapora göre kurs ücretleri 2 ile 8 milyar lira arasında değişiyor. Bu yıl dershanelerde gelecek arayan öğrenci sayısı 735 bin olarak düşünüldüğünde 2004-2005 öğretim yılının dershanelere düşen payı 3 katrilyon lirayı aşıyor.

Kalite arttıkça, sınıf mevcudu düştükçe, iyi öğretmenler eliyle eğitim verildikçe, ailelerin fedakarlık katsayıları ile birlikte 2 milyardan başlayan fiyatlar da katlanarak artıyor. Bazı kursların fiyatları özel üniversitelerin yıllık fiyatlarıyla bile yarışıyor.

Türk Eğitim-Sen tarafından yapılan bir araştırmaya göre 751 milyon lira maaş alan ve haftada 18 saat çalışan ¼ derecedeki bir sınıf öğretmeninin çocuğunu dersaneye gönderebilmesi için ayda en az 14 saat 24 dakika, en fazla 115 saat 12 dakika çalışması gerekiyor. Eğer bu ailenin iki çocuğu birden dershaneye gidiyorsa, öğretmenin gözüne uyku girmemesi, 24 saat aralıksız çalışması gerekiyor.

Bu yıl Liselere Giriş için 634 bin 787, üniversite için ise 1 milyon 728 bin kişinin sınava girdiği gözönüne alındığında bu okullara hazırlık için her öğrencinin 10-50 maliyeti milyon lira arasında değişen hazırlık kitabı edinmesi gerekiyor. Buna göre veliler bu kitaplar için 50 ile 100 trilyon lira arasında bir harcama yapıyor.

İSTANBUL BAŞI ÇEKİYOR

İstanbul'da 626, Ankara'da 275, İzmir'de 154, Adana'da 104, Bursa'da 74, İçel ve Antalya'da 68'er, Hatay'da 67, Konya'da 60, Kocaeli'nde 53 dersane bulunuyor. Dershane sayısında ilk 10 sırayı alan bu illerde toplam 1.549 dersane bulunuyor. Bu rakam Türkiye genelindeki 2 bin 615 dersanenin yüzde 59'una denk geliyor.

Raporda İstanbul'daki dershane sayısının dershanelerin faaliyet gösterdiği 54 ilin 32'sinin toplamından daha fazla olduğuna dikkat çekiliyor. Tunceli'de 1, Ardahan, Şırnak ve Bayburt'ta 2'şer, Siirt ve Gümüşhane'de 3'er, Bartın, Sinop, Muş, Hakkari, Çankırı, Bingöl ve Bilecik'te 4'er, Kilis, Iğdır, Kastamonu'da 5'er, Batman, Karaman'da 6'şar, Bolu'da 7, Artvin'de 8, Aksaray, Nevşehir, Kırşehir, Giresun'da 9'ar, Karabük, Van, Uşak, Burdur'da 11'er, Rize'de 12, Mardin'de 14, Sivas ve Erzurum'da 15 ‘er özel dershane bulunuyor.

İLLERE GÖRE ÖZEL DERSANE SAYILARI

 

 İstanbul

626

Adıyaman

25

Yozgat

16

Kilis

5

 Ankara

275

Gaziantep

25

Kırıkkale

16

Bilecik

4

 İzmir

154

Muğla

25

Erzurum

15

Bingöl

4

 Adana

104

Sakarya

25

Sivas

15

Çankırı

4

 Bursa

74

Denizli

24

Mardin

14

Hakkari

4

 Antalya

68

Eskişehir

24

Rize

12

Muş

4

 İçel

68

Ş.Urfa

24

Burdur

11

Sinop

4

 Hatay

67

Ordu

22

Uşak

11

Bartın

4

 Konya

60

Zonguldak

22

Van

11

Gümüşhane

3

 Kocaeli

53

Çorum

21

Karabük

11

Siirt

3

 Kayseri

50

Kütahya

21

Giresun

9

Bayburt

2

 Samsun

49

Osmaniye

20

Kırşehir

9

Şırnak

2

 Balıkesir

42

Isparta

18

Nevşehir

9

Ardahan

2

 Manisa

37

Kırklareli

18

Aksaray

9

Tunceli

1

 Maraş

33

Tokat

18

Artvin

8

TOPLAM

2615

 Mardin

31

Amasya

17

Bolu

7

 Malatya

31

Edirne

17

Karaman

6

 Trabzon

31

Afyon

16

Batman

6

 Diyarbakır

26

Çanakkale

16

Kastamonu

5

 Tekirdağ

26

Elazığ

16

Iğdır

5

Rapora göre, 2000 yılında bin 864 dershanede 523 bin 244 öğrenci, 2001 yılında 2 bin 2 dershanede 588 bin 637 öğrenci, 2002 yılında 2 bin 122 dershanede 606 bin 522 öğrenci, 2003 yılında 2 bin 615 dershanede 668 bin 673 hizmet aldı. 2004-2005 öğretim döneminde dershane sayısının 2 bin 900'e, öğrenci sayısının ise 735 bine ulaşması bekleniyor.

YILLARA GÖRE DERSANE VE ÖĞRENCİ SAYILARI

 

YILLAR

DERSHANE SAYISI

ÖĞRENCİ SAYISI

1993

952

297.234

1994

1.089

317.217

1995

1.274

341.979

1996

1.496

379.463

1997

1.664

432.714

1998

1.710

433.847

1999

1.759

488.284

2000

1.864

523.244

2001

2.002

588.637

2002

2.122

606.522

2003

2.615

668.673

2004(*)

2.876

735.540

Milli Eğitim Bakanlığı verilerine göre Türkiye'de son bir yıl içinde 339 yeni dersane açıldı. İstanbul 54 dersane ile ilk sırayı yer alırken, bu ili 36 dersane ile Ankara, 22 dersane ile İzmir izledi.

Raporda, açıldığı ilk yıllarda kent merkezlerinde bulunan dershanelerin bugün semtlere kadar yayıldığına dikkat çekildi.

VELİ OKULA GÜVENMİYOR

Dershanelerin müşterileri arasında her çeşit okuldan gelenler bulunuyor. Üniversiteye hazırlık için dershaneye giden öğrencilerin yüzde 30'u genel liselerden, yüzde 22'si süper liselerden, yüzde 21'i Anadolu liselerinden geliyor. Anadolu liselerine ya da süper liselere girmek için dersaneye giden öğrenciler bile, bu okullardan mezun olacak olmalarına rağmen üniversiteye girmek için tekrar dershane yollarında umut arıyor. Çünkü her veli ve öğrenci, garantiye koşuyor.

 

TEMEL EĞİTİME ALTERNATİF

2002 yılında üniversiteyi kazanma oranı yüzde 39.86 iken, 2003 yılında bu oran 31.71'e düşmüş durumda. Diğer yandan üniversiteye adım atanların sayısında bir yandan düşüş yaşanırken, buna karşılık üniversite sınavına başvuranların sayısı her geçen yıl artıyor. 2002 yılında üniversite sınavına başvuranların sayısı 1 milyon 540 bin, 2003 yılında 1 milyon 597 bin, bu yıl ise 1 milyon 728 bine ulaşmış durumda.

Rapora göre katrilyonluk ciroları ile dershaneler eğitimde fırsat eşitsizliği yarattığı, aşırı kar sağladıkları, devlet okullarından iyi öğretmenleri transfer ettikleri, devam zorunluluğu olan okulları zor durumda bıraktıkları, öğretim verdikleri ancak eğitim vermedikleri gerekçesiyle toplumun çeşitli kesimleri tarafından kıyasıya eleştiriliyor. Ancak özel dershaneler devletin bıraktığı boşlukta gün geçtikçe büyüyerek neredeyse temel eğitime alternatif hale geliyor.

 

ATO BAŞKANI AYGÜN

Rapora ilişkin değerlendirmelerde bulunan ATO Başkanı Sinan Aygün, devletin eğitimdeki zaafiyetinin vatandaşın cebine yük olarak yansıdığının altını çizdi. Özel dershanelerin diğer ülkelerde sınavlar için taktik ve ipuçları vermek için kurulduğuna dikkat çeken Aygün Türkiye'de ise dersane sektörünün temel eğitimin bir parçası haline geldiğini belirtti.

Özellikle lise son sınıflarda öğrencilerin sağlık raporu alarak okula gitmediklerini, bunun yerine bütün yılı dershanede geçirdiklerini belirten Aygün, "Bu, devlet okullarının eğitim konusundaki yetersizliğini gösteriyor. Vatandaş devletin verdiği eğitime güvenmediği için cebinden ekstra para harcayarak çocuğunu dershaneye gönderiyor. Devlet okulundaki öğretmen de boş sıralara ders anlatıyor. Bu bir kaynak israfıdır." dedi.

 

Devlet temel görevleri arasında yer alan eğitimin hemen her alanda imkansızlıkların pençesinden kurtulamadığını, devlet bütçesinden eğitime yeteri kadar bütçe ayrılamadığını kaydeden Aygün, buna karşılık bütçenin yüzde 44'ünün faiz harcamalarına ayrıldığını hatırlattı. Aygün, "Eğitim işini özel okullara, özel üniversitelere, özel dersanelere ihale ederek milli eğitimi özelleştirmeyi başardık" şeklinde konuştu.

(25-09-2004)