TÜRK HAKÝMÝ DAVA DOSYALARI ÝLE CÜZDANI ARASINDA SIKIÞTI

TÜRKÝYE'DE HAKÝMLER AVRUPA ÜLKELERÝNDEKÝ MESLEKTAÞLARINA GÖRE DAHA ÇOK ÇALIÞIYOR, DAHA AZ KAZANIYOR.

TÜRKÝYE'DE MESLEÐE YENÝ BAÞLAYAN BÝR HAKÝM AYLIK 750 EURO ANCAK KAZANIRKEN, AVRUPA ÜLKELERÝNDE BÝR HAKÝM BÝN EURO ÝLE 14 BÝN EURO ARASINDA AYLIK GELÝR ELDE EDÝYOR.

22 AVRUPA ÜLKESÝ SAYICA EN FAZLA MAHKEMEYE SAHÝP ÜLKE TÜRKÝYE ANCAK, BU MAHKEMELERDE GÖREV YAPACAK HAKÝM SAYISI AVRUPA ÜLKELERÝNÝN GERÝSÝNDE

ATO BAÞKANI AYGÜN: "TÜRKÝYE'DE ADALET DAÐITANLAR ADALETE MUHTAÇ DURUMDA

ZOR ÞARTLAR ALTINDA GÖREV YAPAN TÜRK YARGI MENSUPLARINI YIPRATMAK, ELEÞTÝRMEK, SÖZ SÖYLEMEK, TÜRKÝYE'YÝ YIPRATMAKTIR, DEMOKRASÝYÝ, CUMHURÝYETÝ, LOZAN'I YIPRATMAKTIR, TÜRK BAYRAÐINI YIPRATMAKTIR

Türk Yargýsý dava dosyalarý ile cüzdan arasýna sýkýþtý. Türkiye'de hakimler Avrupa ülkelerindeki meslektaþlarýna göre daha çok çalýþýyor, daha az kazanýyor.

Ankara Ticaret Odasý, Adalet Bakanlýðý verileri ile Avrupa Etkin Yargý Komisyonu (CEPEJ)'in "2002 Avrupa Yargý Sistemleri" çalýþmasýndan verileri deðerlendirerek, "Türkiye ve Avrupa'nýn Adalet Sistemleri'ni karþýlaþtýrdý.

TÜRK HAKÝMÝ AVRUPALI MESLEKTAÞLARINA GÖRE FAKÝR

21 Avrupa ülkesi ve Türkiye'nin yargý sistemlerinin mercek altýna alýndýðý çalýþmaya göre, ister mesleðe yeni baþlasýn isterse yýllarýný Türk adaletine hizmetle geçirerek yüksek mahkeme hakimi seviyesine gelsin Türk hakiminin gelir düzeyi Avrupalý meslektaþlarýnýn çok gerisinde.

Ýngiltere'de mesleðin baþýndaki bir hakim aylýk 13 bin 972 Euro düzeyinde gelir elde ederken, Ýrlanda'daki hakim 9 bin 7 Euro, Ýsviçre'de 8 bin 333 Euro, Norveç'te 6 bin 756 Euro, Danimarka'da 6 bin 437 Euro elde ediyor. Türkiye'de ise mesleðe yeni baþlayan bir hakimin aylýk geliri sadece 750 Euro.

Mesleðinde yýllarý devirerek yüksek mahkeme ya da temyiz mahkemesi hakimi düzeyine ulaþan hakimlerin gelir seviyesine bakýldýðýnda da Türk hakiminin durumu farklý deðil. Ýngiltere'de yüksek mahkeme hakimi 22 bin 163 Euro aylýk gelir elde ederken, Ýrlanda'da ayný iþi yapan hakimin maaþý 15 bin 699 Euro seviyesinde. Ýrlanda'yý 16 bin 666 Euro ile Ýsviçre, 9 bin 562 Euro ile Norveç, 9 bin 516 Euro ile Danimarka izliyor. Türkiye'de görev yapan yüksek mahkeme hakimi ise aylýk bin 937 Euroluk gelirle sadece bin 841 Euro gelir elde eden Polonyalý meslektaþlarýný geride býrakýyor.

MAHKEME SAYISINDA TÜRKÝYE BÝRÝNCÝ

Türkiye'de hakimlerin gelir seviyesinin düþüklüðüne karþýn iþ yükü aðýr. Türkiye, Avrupa ülkeleri arasýnda en fazla mahkemeye sahip ülkesi. Türkiye'de toplam 2 bin 508 adet genel nitelikli ilk derece mahkemesi bulunuyor. Türkiye'yi 2 bin 249 mahkeme ile Ýspanya, bin 47 mahkeme ile Ýtalya izliyor. Geri kalan ülkelerde bulunan genel nitelikli ilk derece mahkeme sayýsý bini geçmiyor.

Ýhtisas mahkemelerinde de ayný tablo söz konusu. Çoçuk mahkemeleri, trafik mahkemeleri, icra ceza mahkemeleri, icra tetkik mahkemeleri, iþ mahkemeleri, aile mahkemeleri, tüketici mahkemeleri, idare mahkemeleri, vergi mahkemeleri, fikri sinai haklar ceza mahkemelerinden oluþan ihtisas mahkemesi sayýsý Türkiye'de bin 440 iken, Avrupa ülkelerinde ihtisas mahkemelerinin sayýca en fazla bulunduðu ülke 611 mahkeme ile Fransa. Fransa'yý 545 mahkeme ile Ýspanya izliyor. Danimarka' da bir adet ihtisas mahkemesi bulunuyorken, Hollanda'da sadece iki adet ihtisas mahkemesi görev yapýyor.

Mahkeme sayýlarý hizmet edilen nüfusla oranlandýðýnda da Türkiye'nin durumu ön sýralarda yer alýyor. Her 1 milyon kiþiye düþen mahkeme sayýsýnda 66 mahkeme ile Ýspanya ilk sýrada yer alýrken, 56 mahkeme ile Türkiye ikinci sýrada bulunuyor.

HAKÝM ÝÞE YETÝÞEMÝYOR ADALET GECÝKÝYOR

Türkiye'de mahkeme sayýsý Avrupa ülkelerine kýyasla sayýca fazla olmasýna karþýn bu mahkemelerde görev yapan hakimlerin sayýsý dikkate alýndýðýnda Türkiye gerilerde yer alýyor. Türkiye, Almanya, Polonya, Ýtalya ve Fransa'dan sonra sayýca en fazla hakime sahip ülke durumunda ancak, hizmet ettiði nüfusa oranlandýðýnda bu sayý geride. Hýrvatistan'da 20 bin kiþiye bir hakim düþerken, Almanya'da ve Macaristan'da 5, Polonya'da 4 hakim düþüyor. Türkiye'de ise 20 bin kiþiye ancak bir hakim hizmet verebiliyor.

Mahkeme baþýna düþen hakim sýnýflandýrmasýnda da Türkiye Avrupa'nýn gerisinde. Hollanda'da mahkeme baþýna 64 hakim, Çek Cumhuriyetinde 28 hakim, Polonya'da 22, Almanya'da 19, Ýsveç'te 13 hakim, Estonya ve Slovenya'da 11'er hakim düþerken, Türkiye'de her bir mahkemeye sadece bir hakim düþüyor.

Hakim sayýsýnýn az dava sayýsý çok olunca mahkemelerdeki iþ yükü artýyor, iþ yüküne baðlý olarak da ortalama yargýlama süresi uzuyor. Hakimler aþýrý iþ yükü nedeniyle davalarý kýsa sürede sonuçlandýramayýnca adalet de geç tecelli ediyor.

Adalet Ýstatistiklerine göre, Türkiye'de ceza mahkemelerinde bir davanýn ortalama yargýlama süresi 2003 yýlý verilerine göre 241 gün. Bu süre Çocuk Mahkemelerinde 422, Aðýr Ceza Mahkemelerinde 354, Asliye Ceza Mahkemelerinde 400 günü buluyor. Ceza dosyalarýnýn Yargýtay'dan dönme süresi ise ortalama 283 gün olarak ifade ediliyor. Dava temyiz edilmiþ ve en baþa dönmüþse süre 2 yýlý aþýyor.

YARGIYA PARA YOK

Dünyanýn bütün ülkelerinde, hukuk uyuþmazlýklarýnda, maddi yetersizlik içinde olan vatandaþlarýn davalarýný yürütmek amacýyla devlet tarafýndan avukat atanmasý için "Adli Yardým Bütçesi" ayrýlýyor. 2002 yýlý verilerine göre, Türkiye adli yardým için 9.1 milyon Euro bütçe ayrýlýrken, toplam 242 bin 252 davada adli yardým yapýldý. Avrupa ülkelerinde yardým için ayrýlan bu bütçe, dava baþýna 400 Euro'nun altýna düþmezken, Türkiye'de bu rakam sadece 38 Euro olarak gerçekleþti.

Avrupa ülkelerinde dava baþýna yapýlan ortalama adli yardým miktarý þöyle: Danimarka 2 bin 433 Euro, Belçika 670 Euro, Ýtalya 608 Euro, Ýsviçre 437 Euro, Finlandiya 617 Euro, Ýrlanda bin 561 Euro, Ýspanya 639 Euro, Ýsveç bin 98 Euro, Hollanda 617 Euro, Fransa 405 Euro, Almanya 932 Euro, Ýngiltere bin 53 Euro

Dava baþýna adli yardýmda Avrupa ülkeleri arasýnda sonuncu sýrada yer alan Türkiye, kiþi baþýna mahkeme bütçesi ve adli yardýmda da son sýrayý tutuyor. Avrupa ülkeleri arasýnda kiþi baþýna mahkeme bütçesi en düþük ülke 12.24 Euro ile Estonya iken, Türkiye'de bu rakam 3.66 Euro. Kiþi baþýna adli yardýmda da Türkiye 0.13 Euro ile, Avrupa'nýn en düþük adli yardým yapan Estonya'nýn gerisinde.

ATO BAÞKANI AYGÜN

Ankara Ticaret Odasý Baþkaný Sinan Aygün, Türkiye ile Avrupa ülkelerinin kýyaslandýðý çalýþmayla ilgili olarak "Türkiye'nin adli sisteminin durumu Avrupa ülkeleri ile kýyaslanýnca ortaya çýkan manzaranýn adaletin terazisinin dengede olmadýðýný gösteriyor" dedi. Aygün, þunlarý söyledi:

Ýstatistikler gösteriyor ki, Türkiye'de mahkeme ve dava sayýsý çok ancak bu mahkemelerde görev yapacak hakim sayýsý yetersiz. Bu nedenle davalar uzun sürüyor ve adalet mekanizmasý gereksiz yere yýpranýyor, geç gelen adalet adalet olmaktan çýkýyor. Hakimlerin gelir seviyesi Avrupalý meslektaþlarýna kýyasla çok gerilerde. Hakimlerimiz dava dosyalarý ile cüzdanlarý arasýnda sýkýþmýþ, adalet daðýtýcýlarý adalete muhtaç hale gelmiþ durumda"

Türk yargý mensuplarýnýn zor þartlar altýnda görev yaptýðýný buna karþýn sürekli eleþtiri oklarýna maruz kaldýðýna dikkat çeken Aygün, "Türk yargý mensuplarýný yýpratmak, eleþtirmek, söz söylemek Türkiye'yi yýpratmaktýr, demokrasiyi, Cumhuriyeti, Lozan'ý yýpratmaktýr, Türk bayraðýný yýpratmaktýr. Türkiye'nin yýpranmamasý için yargý mensuplarýnýn çalýþma þartlarý ve gelirler düzeylerinin yükseltilmesi þarttýr" dedi.

(02-04-2006)